R32 czy R290 — co zmienia się w pompach ciepła od 2027 r.?

Pompy ciepła na R32 nie znikają jednego dnia ze wszystkich domów. Zmiany od 2027 roku zależą od rodzaju i mocy urządzenia oraz dotyczą określonych nowych dostaw. Wyjaśniamy, jak czytać harmonogram F-gazowy, co sprawdzić przy zakupie i dlaczego sam czynnik nie przesądza o jakości ogrzewania.

Czy od 2027 roku R32 będzie zakazane?

Od 1 stycznia 2027 r. zmieniają się zasady wprowadzania do obrotu określonych nowych urządzeń, a nie prawo do dalszego ogrzewania domu każdą istniejącą pompą na R32. O właściwym terminie decydują konstrukcja, przeznaczenie, moc i współczynnik GWP. Sam napis na tabliczce nie wystarcza do zakwalifikowania całego urządzenia.

Dla inwestora ważne jest rozdzielenie trzech pytań: czy dany egzemplarz można legalnie dostarczyć, czy pasuje technicznie do domu oraz czy jego zakup ma sens przy planowanym okresie użytkowania. Odpowiedź na pierwsze nie przesądza o pozostałych. Pompa zgodna z przepisami może być źle dobrana do grzejników, a sprawnie działająca instalacja nie staje się automatycznie odpadem po wejściu kolejnego ograniczenia.

Artykuł dotyczy wyboru pompy oraz rozporządzenia F-gazowego (UE) 2024/573. Nie zastępuje oceny konkretnej dostawy ani dokumentacji montażowej. Gdy porównujesz urządzenia z oferty pomp ciepła Aero7, zacznij od pełnego oznaczenia modelu, a dopiero później od samego czynnika.

R32 i R290: co faktycznie opisuje czynnik?

R32 jest fluorowanym czynnikiem chłodniczym z grupy HFC, o GWP wynoszącym 675 w skali stosowanej w rozporządzeniu. R290 to propan, czyli czynnik niefluorowany. Niski wpływ klimatyczny wycieku jest jedną z przyczyn rozwoju urządzeń na R290, ale nie jest miarą sezonowego rachunku za prąd.

O poborze energii decyduje kompletna konstrukcja: sprężarka, wymienniki, automatyka, warunki źródła i temperatura instalacji. Porównując dwa modele, trzeba sprawdzić moc oraz COP przy tych samych temperaturach, zakres modulacji i parametry CWU. Samo zastąpienie nazwy R32 nazwą R290 w ofercie nie dowodzi lepszej sprawności.

R290 jest czynnikiem klasy A3, a R32 klasy A2L. Są to różne wymagania bezpieczeństwa, które producent uwzględnia w projekcie urządzenia i instrukcji. Nie należy wyciągać z nich wniosku, że każda pompa propanowa jest niebezpieczna albo że każdy model R32 można ustawić bez ograniczeń. Dla kupującego istotna jest zgodność konkretnego układu z miejscem montażu oraz dostęp do odpowiednio przygotowanego wykonawcy.

Dlaczego monoblok i split mają różne terminy?

W systemie samodzielnym, określanym w przepisach jako self-contained, na miejscu nie łączy się części zawierających czynnik chłodniczy. Typowy monoblok powietrze–woda mieści obieg chłodniczy w jednostce zewnętrznej, a z budynkiem łączy go instalacja wodna. Nazwy marketingowe trzeba jednak zestawić z rzeczywistą budową i klasyfikacją producenta.

W klasycznym splicie instalacja chłodnicza łączy jednostki. Pompa powietrze–woda ogrzewająca wodę w instalacji i klimatyzator powietrze–powietrze to odrębne podgrupy, mimo że obydwa urządzenia mogą pracować jako pompy ciepła. Przeniesienie daty z jednej podgrupy na drugą prowadzi do błędnych wniosków.

Praktyczne różnice hydrauliczne, serwisowe i montażowe przedstawiamy szerzej w poradniku split czy monoblok. Przy ocenie przepisów dodatkowo potrzebne są moc znamionowa właściwa dla danej kategorii oraz potwierdzenie, czy urządzenie jest pompą, klimatyzatorem czy agregatem wody lodowej. Nie zastępuj tej kwalifikacji maksymalną liczbą z nagłówka aukcji.

Najważniejsze daty z załącznika IV

Poniższa mapa obejmuje grupy najistotniejsze przy wyborze ogrzewania domu. Daty dotyczą ograniczeń wprowadzania do obrotu i wymagają uwzględnienia wyjątków bezpieczeństwa przewidzianych dla danej pozycji. Agregaty wody lodowej mają odrębne przepisy; nie dopisujemy ich automatycznie do tabeli pomp.

Wskazane lata oznaczają 1 stycznia. Podstawą są pozycje 8 i 9 załącznika IV. Osobny wcześniejszy zakaz od 2025 r. obejmuje określone układy single split z mniej niż 3 kg F-gazu z załącznika I i GWP co najmniej 750. Ponieważ R32 ma GWP 675, nie należy przedstawiać tej wcześniejszej pozycji jako powszechnego zakazu R32.

Wyjątek bezpieczeństwa wymaga uzasadnienia miejsca

Wyjątek nie jest zgodą na dowolny zakup tylko dlatego, że preferowany model jest tańszy lub wygodniejszy dla wykonawcy. Chodzi o wymagania bezpieczeństwa w miejscu eksploatacji. Komisja Europejska wskazuje potrzebę udokumentowania przyczyn właściwych dla tego miejsca i odpowiedniego oznakowania urządzenia.

W pozycjach dotyczących samodzielnych urządzeń próg 150 może w określonych warunkach bezpieczeństwa zostać zastąpiony progiem 750. To nie oznacza automatycznej możliwości montowania każdego monobloku R32 po 2027 r. Trzeba ustalić podstawę wyjątku, jego dokładny zakres i zgodność dokumentów dostawy. Nie należy też przenosić tej samej konstrukcji wyjątku na każdą inną kategorię.

Jeżeli sprzedawca powołuje się na odstępstwo, poproś o jego pisemne wskazanie przed podpisaniem zamówienia. Hasło „na naszej działce nie mieści się propan” nie zastępuje analizy alternatyw. Warto najpierw ocenić różne konstrukcje i miejsca ustawienia, zamiast traktować wyjątek jako podstawowy model planowania nowej inwestycji.

Co z działającą pompą R32 i egzemplarzem w magazynie?

Dla istniejącej instalacji sam kalendarz załącznika IV nie jest nakazem wymiany urządzenia. Inny przedmiot mają przepisy dotyczące użytkowania, obsługi i substancji serwisowych. Rozsądna decyzja właściciela opiera się na stanie technicznym, szczelności, dostępności części i ekonomice naprawy, a nie na alarmującym nagłówku o końcu wszystkich pomp.

Egzemplarz w magazynie wymaga osobnego sprawdzenia. Data wyprodukowania nie jest tym samym co prawidłowe wprowadzenie do obrotu w UE. Sprzedawca powinien umieć wykazać legalność wcześniejszego wprowadzenia, jeżeli opiera dalsze udostępnianie na takim stanie. Samo zapewnienie, że urządzenie jest „z poprzedniego rocznika”, nie stanowi wystarczającego wyjaśnienia dla kupującego.

W zapytaniu ofertowym rozdziel więc termin dostawy, status danego egzemplarza i planowany termin uruchomienia. Nie podejmuj pośpiesznej decyzji tylko po to, by zdążyć przed końcem roku. Najpierw potrzebny jest poprawny dobór pompy do budynku oraz ocena pełnej oferty instalacyjnej.

Czy R32 będzie można serwisować?

Nie ma podstaw, by utożsamiać ograniczenie nowych urządzeń do 12 kW w 2027 r. z zakazem każdej naprawy R32 od tej samej daty. Przepisy serwisowe trzeba sprawdzać odrębnie, według rodzaju sprzętu i GWP substancji. W szczególności ograniczenie stosowania F-gazów o GWP co najmniej 2500 przy obsłudze pomp i klimatyzacji od 2026 r. dotyczy innego progu niż 675 dla R32.

Nie oznacza to gwarancji niezmiennej ceny czynnika przez kolejne lata. System ograniczania podaży HFC i decyzje producentów mogą wpływać na rynek. Uczciwa oferta rozdziela jednak ryzyko kosztowe od obowiązującego zakazu. Nie da się wiarygodnie wyliczyć przyszłej ceny naprawy wyłącznie z harmonogramu ograniczeń.

Przed zakupem zapytaj o serwis marki, dostępność części, zasady gwarancji i sposób postępowania przy nieszczelności. Prace przy obiegu nie należą do czynności użytkownika. Więcej o kompetencjach wykonawcy wyjaśnia materiał jakie uprawnienia powinien mieć monter pompy ciepła.

Czego nie rozstrzyga wybór R290?

Pompa na propan może dobrze pasować do modernizacji, lecz nie każda osiąga ten sam parametr przy mrozie ani identyczną temperaturę zasilania. Sprawdź, czy podana temperatura jest osiągana przez samą sprężarkę, czy dopiero z udziałem grzałki. Ustal także moc minimalną: duży maksymalny wynik nie zastępuje stabilnej pracy w łagodniejsze dni.

Dwie oferty porównuj z taką samą temperaturą instalacji i w tym samym klimacie. Gdy jeden sprzedawca podaje COP przy dodatniej temperaturze, a drugi wynik zimowy, liczby nie tworzą rankingu. Podobnie SCOP z etykiety nie jest odczytem z licznika w Twoim domu. Różnice tych parametrów omawiamy w poradniku o COP i SCOP pomp ciepła.

Sprawdź również zakres zestawu: regulator, moduł wewnętrzny, zasobnik, osprzęt hydrauliczny i zabezpieczenia. Oferta R32 zawierająca wyposażoną kotłownię i cena samej jednostki R290 nie są jeszcze porównaniem równoważnych inwestycji. Dokumentacja powinna wskazywać, co zostanie dostarczone oraz co trzeba wycenić oddzielnie.

Przykład: jak porównać dwie oferty do tego samego domu?

Załóżmy nowy dom z ogrzewaniem podłogowym, w którym inwestor rozważa zestaw split R32 i monoblok R290. To model decyzji, bez przypisania do konkretnej marki, ceny lub ukończonej realizacji. Pierwszy krok to sprawdzenie, czy oba urządzenia pokrywają to samo obciążenie w warunkach zimowych. Gdy nie spełniają tego warunku, nie są równoważnymi propozycjami, nawet jeśli handlowo mają podobną klasę mocy.

W drugim kroku inwestor rozpisuje zawartość: jednostki, zbiornik CWU, regulator, materiały, zabezpieczenia i uruchomienie. Dopiero wtedy porównuje łączną kwotę. Przy monobloku uwzględnia sposób ochrony części wodnej na zewnątrz, a przy splicie zakres wykonania połączeń chłodniczych. Nie zakłada, że jeden z tych elementów jest zawsze bezpłatny lub niepotrzebny.

Trzeci krok obejmuje lokalizację i dokumentację dostawy. Dla R290 sprawdzana jest instrukcja dokładnego modelu. Dla egzemplarza R32 istotnego z punktu widzenia daty ograniczenia dostawca wyjaśnia zgodność wprowadzenia do obrotu. W żadnym przypadku podpis „sprawa po stronie instalatora” nie wyjaśnia wszystkich obowiązków pozostałych uczestników.

Ostatni krok to porównanie obsługi: kto uruchamia system, gdzie zgłasza się usterkę, co obejmuje gwarancja i jak wygląda dostęp do serwisu. Nie da się sprowadzić tych informacji do jednego współczynnika. Dopłata może dotyczyć całego wyposażenia lub innego zakresu robót, a nie tylko czynnika. Pomocniczo warto sprawdzić, co składa się na koszt pompy z montażem, zanim odrzuci się droższą ofertę jako nieporównywalnie drogą.

Macierz decyzji: trzy sytuacje inwestora

Poniższe scenariusze są analizą Aero7, a nie opisem wykonanych instalacji. Ich celem jest uporządkowanie pytań przed zakupem. Nie przypisujemy im uniwersalnego zwrotu ani pewnej wartości urządzenia po latach.

Przykładowo inwestor planujący ogrzewanie podłogowe w nowym domu nie powinien zwiększać mocy ponad zapotrzebowanie, aby znaleźć się w innej pozycji kalendarza. Zmieniłby w ten sposób cechę techniczną całego układu i mógł pogorszyć pracę przy częściowym obciążeniu. Kwalifikacja prawna ma wynikać z dobranego urządzenia, a nie wymuszać niepotrzebne przewymiarowanie.

Drugi inwestor, modernizujący grzejniki, powinien najpierw sprawdzić wymaganą temperaturę i dostępność mocy podczas mrozu. Model na czynnik zgodny z dalszym harmonogramem może być dobrym kierunkiem, ale dopiero w konfiguracji, która zapewnia komfort w tym budynku. Nazwa czynnika nie rekompensuje źle ocenionej instalacji.

Jakie informacje powinny znaleźć się w ofercie?

Poproś o pełne oznaczenia jednostek, rodzaj i ilość czynnika, właściwą kategorię urządzenia oraz dokumentację techniczną. Przy zakupie związanym z datą graniczną potrzebne jest także jasne stanowisko dostawcy dotyczące zgodności dostawy. Gdy powołuje się on na wyjątek, uzasadnienie powinno dotyczyć konkretnego miejsca.

W części technicznej zamówienia ustal obciążenie budynku, projektową temperaturę wody, wymagania CWU i ewentualnego chłodzenia. W części wykonawczej zapisz miejsce jednostki, zabezpieczenia, elektrykę, odprowadzenie wody i uruchomienie. Tak uporządkowany zakres ułatwia porównanie dwóch ofert niezależnie od użytego czynnika.

Osobno sprawdź finansowanie. Legalność sprzedaży urządzenia nie jest automatycznym potwierdzeniem kwalifikowania go do programu wsparcia. Aktualne warunki opisujemy w poradniku o dofinansowaniu do pomp ciepła. Nie wybieraj urządzenia wyłącznie na podstawie zapowiadanej zmiany regulaminu ani samego znaku marki.

Podsumowanie

Przy nowej inwestycji najpierw ustal potrzeby domu i realne miejsce montażu. Następnie sprawdź klasyfikację urządzenia, dokumenty dostawy oraz harmonogram właściwy dla jego mocy. Przy działającej instalacji zacznij od jej oceny technicznej. Nie podejmuj decyzji o wymianie lub zakupie tylko na podstawie hasła o zakazie R32.