Mnogość dostępnych rodzajów klimatyzatorów sprawia, że chłodzenie pomieszczeń latem jest możliwe nawet tam, gdzie wcześniej z różnych powodów nie było żadnych szans na montaż standardowych splitów. W tym artykule omawiamy kompleksowo działanie monoklimatyzatorów, czyli klimatyzatorów, które nie wymagają jednostek zewnętrznych. Opisujemy ich wady i zalety, a także porównujemy je z tradycyjnymi, dzielonymi systemami.
Jednostką zewnętrzną nazywamy jeden z dwóch podstawowych elementów konstrukcyjnych klimatyzatorów dzielonych, tj. popularnych splitów i multisplitów. Odpowiada ona za odprowadzanie ciepła z wnętrza budynku i działa w oparciu o tzw. cykl chłodniczy, w którym czynnik w formie gazu przepływa między nią a jednostką wewnętrzną. W toku tego procesu dochodzi do wymiany powietrza i schładzania pomieszczenia, w którym znajduje się jednostka wewnętrzna.
Na jednostkę zewnętrzną składają się trzy podstawowe elementy: sprężarka, skraplacz oraz wentylator. Sprężarka kompensuje czynnik chłodniczy, który następnie przechodzi przez skraplacz, gdzie uwalnia zgromadzone ciepło na zewnątrz. Proces ten wspomagany jest przez wentylator, zapewniający odpowiednią cyrkulację powietrza wokół skraplacza.

Dzięki swojej budowie klimatyzator ścienny zyskuje bardzo wysoką efektywność, zarówno w trybie chłodzenia, jak i dogrzewania pomieszczeń. Oczywiście nie w każdym przypadku mamy techniczną możliwość zamontowania tego typu urządzenia. Przykłady? Np. zabytkowe budynki, w których często trudno uzyskać pozwolenie na ingerencję w elewację albo niewielkie domki letniskowe. Inny powód to obawa o kradzież jednostki zewnętrznej, zwłaszcza jeśli dom lub mieszkanie zlokalizowane jest w tzw. “niebezpiecznej” dzielnicy. Wtedy z pomocą przychodzą nam tytułowe monoklimy.
Monoklimatyzatory to urządzenia chłodzące, które w jednej obudowie integrują wszystkie elementy, wchodzące w skład klasycznych jednostek wewnętrznych i zewnętrznych, a więc sprężarkę, skraplacz, parownik i wentylatory. Ciepło jest w nich odprowadzane za pomocą dwóch otworów, które należy wykonać w przegrodzie zewnętrznej. W przegrodzie tej montowane są następnie kanały zewnętrzne, przepustnice i kanały ochronne.

Kanałami zewnętrznymi nazywamy przewody, które umożliwiają wymianę powietrza na zewnątrz. Są niezbędne do odprowadzania ciepłego powietrza i dostarczania świeżego powietrza do urządzenia. Montuje się je zazwyczaj w ścianach zewnętrznych i mogą być wyposażone w dodatkowe filtry, zapobiegające przedostawaniu się zanieczyszczeń.
Przepustnice zewnętrzne służą do regulacji przepływu powietrza między wnętrzem pomieszczenia a otoczeniem zewnętrznym. Innymi słowy – kontrolują one ilość powietrza, przepływającego przez otwory w ścianach zewnętrznych, optymalizując pracę urządzenia i ograniczając straty energii. Przepustnice mogą być sterowane ręcznie lub automatycznie.
Kanały ochronne są natomiast elementami, zabezpieczającymi przed uszkodzeniami mechanicznymi i czynnikami atmosferycznymi przewody wentylacyjne oraz rury, przez które przepływa czynnik chłodniczy. Dzięki nim cała instalacja pozostaje bezpieczna i trwała przez długi czas.
Jak możemy wywnioskować z powyższych informacji, monoklimy to urządzenia montowane na stałe. Nie należy więc mylić ich z klimatyzatorami przenośnymi – choć oczywiście pod kątem konstrukcji je także cechuje konstrukcja monoblokowa.
Monoklimy dzieli się na dwa główne typy o specyficznych cechach i zastosowaniach. Pierwszym z nich są najczęściej spotykane monoklimatyzatory powietrze-powietrze. Wyróżnia je standardowa zasada działania – powietrze z zewnątrz jest zasysane, schładzane w parowniku i rozprowadzone po pomieszczeniu, a ciepło przekazywane do czynnika chłodniczego, który odprowadza je na zewnątrz.
Monobloki wodne wykorzystują z kolei cyrkulację wody w systemie, która pochłania ciepło z powietrza w pomieszczeniu i przekazując je na zewnątrz. Urządzenia te wyróżnia wyższa wydajność energetyczna, jednak są bardziej skomplikowane w instalacji. Wymagają również stałego dostępu do wody.
Monobloki, mimo swoich zalet, mają także wiele wad, które sprawiają, że nie zawsze są najlepszym wyborem. Przede wszystkim charakteryzują się niższą efektywnością energetyczną w porównaniu do systemów split. Oznacza to, że do osiągnięcia tego samego efektu chłodzenia wymagają zużycia większej ilości prądu. Umieszczenie wszystkich elementów w jednej obudowie – w tym sprężarki i wentylatora – przekłada się także na wyższy poziom hałasu, który może być mniej komfortowy dla użytkowników.
Klimatyzatory ścienne bez jednostki zewnętrznej mają również mniejszą wydajność, co sprawia, że mogą nie być wystarczające do chłodzenia większych pomieszczeń lub przestrzeni o nietypowych układach. Należy mieć też na uwadze potencjalnie krótszą żywotność tego typu urządzeń w porównaniu do klasycznych splitów. Konieczność instalacji przewodów do odprowadzania ciepła na zewnątrz – mimo braku jednostki zewnętrznej – wymaga montażu przepustnic w ścianach, co nie zawsze jest estetyczne. Same większe wymiary także mogą w istotny sposób wpłynąć na wygląd wnętrza.
Co z zaletami? Główną z nich jest oczywiście brak konieczności montażu jednostki zewnętrznej. Odgrywa to dużą rolę w budynkach wielorodzinnych lub zabytkowych, w których niezbędna jest zgoda mieszkańców (i konserwatora zabytków) do zainstalowania urządzenia. Dużym plusem jest brak wpływu na zewnętrzny wygląd budynku – dla wielu właścicieli to z pewnością aspekt brany pod uwagę.
Jak wskazaliśmy, w niektórych warunkach pewne zalety monoklimy mogą przeważać nad splitami. Przed wyborem konkretnego rozwiązania warto jednak przyjrzeć się wszystkim najważniejszym dzielącym je różnicom:
|
|
Klimatyzatory split |
Monoklimatyzatory |
|
Efektywność energetyczna |
wyższa efektywność – mniejsze straty energii i koszty prądu |
niższa efektywność, większe zużycie prądu |
|
Poziom hałasu |
niższy poziom hałasu wewnątrz ze względu na umieszczenie jednostki zewnętrznej na zewnątrz |
wyższy poziom hałasu. W niektórych sytuacjach mogą być mniej komfortowe dla użytkowników |
|
Wydajność chłodzenia |
wysoka |
niższa – ograniczona wydajność |
|
Mobilność |
wymagają stałej instalacji |
wymagają stałej instalacji. Możliwość transportu między pomieszczeniami w przypadku klimatyzatorów przenośnych |
|
Estetyka |
dyskretne jednostki wewnętrzne. Konieczność montażu jednostki zewnętrznej |
większa jednostka wewnętrzna, brak jednostki zewnętrznej na elewacji |
|
Żywotność |
wysoka trwałość |
niższa trwałość, konieczność częstszych przeglądów i napraw |
|
Koszty eksploatacji |
niskie |
wyższe niż w przypadku splitów z uwagi na większe zużycie energii |
|
Funkcje dodatkowe |
rozbudowana funkcjonalność |
rzadziej dostępne funkcje dodatkowe |
Jak wspomnieliśmy, istnieją sytuacje, w których zakup monoklimy będzie dla nas – chcąc nie chcąc – jedynym dostępnym rozwiązaniem. Dotyczy to wszystkich, którzy z różnych powodów nie mogą otrzymać zgody wspólnoty lub konserwatora zabytków na montaż klimatyzatora z jednostką zewnętrzną. Monobloki są również jedynym wyborem w miejscach o stosunkowo wysokiej przestępczości, w których istnieje realne ryzyko kradzieży jednostki zewnętrznej.

Należy jednak mieć na uwadze, że w zdecydowanej większości przypadków klimatyzatory typu split będą obiektywnie dużo lepszym wyborem. Pomijając kwestię konieczności instalacji jednostki zewnętrznej, oferują one zdecydowanie wyższą wydajność, cichszą pracę i niższe koszty. Są także bardziej estetyczne i zajmują mniej miejsca wewnątrz niż monoklimatyzatory. Niższy poziom hałasu pozwala stosować je nawet w przestrzeniach, gdzie potrzebujemy jak największego spokoju, np. w sypialniach. Monobloki należy traktować jako swego rodzaju ostateczność, po którą warto sięgnąć w sytuacji, gdzie tylko one mogą przynieść ulgę podczas gorących dni.
Klimatyzator bez jednostki zewnętrznej, nazywany też klimatyzatorem monoblokowym lub monoklimą, to urządzenie, w którym cała instalacja chłodnicza znajduje się w jednej obudowie montowanej wewnątrz pomieszczenia. Ciepło odprowadzane jest na zewnątrz poprzez kanały w ścianie lub przewód wyrzutowy, więc nie ma potrzeby montowania agregatu na elewacji.
Klimatyzator bez jednostki zewnętrznej działa podobnie do systemu split — czynnik chłodniczy odbiera ciepło z pomieszczenia i oddaje je na zewnątrz. Różnica polega na tym, że cały układ chłodniczy znajduje się w jednym urządzeniu wewnętrznym, a wymiana powietrza odbywa się przez otwory w ścianie lub rurę wyrzutową, co eliminuje potrzebę montowania agregatu na fasadzie.
Klimatyzator monoblokowy to dobre rozwiązanie, gdy montaż agregatu na elewacji jest zabroniony lub utrudniony — w budynkach zabytkowych, wspólnotach z ograniczeniami, lokalach wynajmowanych lub miejscach, gdzie liczy się estetyka budynku. Sprawdza się też w małych pomieszczeniach, gdzie klasyczny system split byłby nieopłacalny lub zbyt inwazyjny.
Największe zalety to możliwość montażu w miejscach z ograniczeniami, brak agregatu na fasadzie, mniejsza ingerencja w budynek, prostsza instalacja oraz dostępność modeli przenośnych. To estetyczne i często jedyne możliwe rozwiązanie w budynkach, w których tradycyjny split nie może zostać zamontowany.
Wady obejmują wyższy poziom hałasu, ponieważ sprężarka znajduje się wewnątrz, niższą efektywność energetyczną niż split, ograniczoną moc chłodniczą oraz konieczność wykonania otworów w ścianie lub zastosowania przewodu wyrzutowego. Urządzenia te najlepiej sprawdzają się w pojedynczych pomieszczeniach.
W dobrze dobranym pomieszczeniu klimatyzator monoblokowy zapewnia bardzo dobre chłodzenie i komfort użytkownika. Jednak w dużych, słabo izolowanych lub mocno nasłonecznionych pomieszczeniach system split zwykle sprawdza się lepiej i pracuje bardziej energooszczędnie.
Montaż jest mniej skomplikowany niż w przypadku split, ale wymaga wykonania jednego lub dwóch otworów w ścianie zewnętrznej oraz zamocowania jednostki wewnętrznej. Nie ma konieczności prowadzenia instalacji chłodniczych ani montażu zewnętrznego agregatu, co zmniejsza zakres prac.
Brak jednostki zewnętrznej zwykle upraszcza formalności, jednak wiele wspólnot i spółdzielni nadal wymaga zgody na wykonanie otworów w ścianie lub ingerencję w elementy wspólne budynku. W obiektach zabytkowych może być konieczna zgoda konserwatora.
Ceny klimatyzatorów monoblokowych zależą od mocy i funkcji, zwykle mieszczą się w przedziale od kilku do kilkunastu tysięcy złotych wraz z montażem. Koszty eksploatacji zależą od klasy energetycznej i warunków użytkowania — urządzenia te bywają mniej energooszczędne niż systemy split, dlatego warto wybierać modele o wysokiej klasie efektywności.
Dobór zależy od powierzchni i kubatury pomieszczenia, jego izolacji, liczby okien oraz nasłonecznienia. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na poziom hałasu, klasę energetyczną i funkcje takie jak grzanie czy osuszanie. W razie wątpliwości warto skonsultować dobór z doradcą technicznym.
Tak, wiele nowoczesnych modeli oferuje funkcję grzania i może działać jak pompa ciepła, co pozwala dogrzewać pomieszczenia w okresach przejściowych. Ich możliwości grzewcze są jednak ograniczone, dlatego nie zastąpią pełnowymiarowego systemu ogrzewania w bardzo niskich temperaturach. Sprawdź, jak wybrać skuteczny klimatyzator z funkcją ogrzewania.
Tak, urządzenia te są zazwyczaj głośniejsze niż systemy split, ponieważ sprężarka pracuje w pomieszczeniu. Poziom hałasu zależy jednak od modelu, trybu pracy i miejsca montażu — warto wybierać urządzenia z trybem nocnym i dbać o prawidłową instalację ograniczającą przenoszenie drgań.
Modele montowane na stałe wymagają wykonania otworów w ścianie zewnętrznej, natomiast urządzenia przenośne mogą odprowadzać ciepło za pomocą elastycznego przewodu wyprowadzonego przez okno lub przelotkę. Rozwiązania mobilne są mniej inwazyjne, ale zwykle mniej efektywne energetycznie.
Konserwacja obejmuje regularne czyszczenie filtrów, kontrolę drożności kanałów wentylacyjnych oraz przeglądy techniczne wykonywane przez serwis. Ze względu na umieszczenie wszystkich podzespołów w jednostce wewnętrznej ważny jest łatwy dostęp do urządzenia podczas serwisowania. Zapoznaj się również z naszymi poradnikami: „Odgrzybianie klimatyzacji w domu” oraz „Czyszczenie klimatyzacji domowej”.
Klimatyzatory monoblokowe najlepiej sprawdzają się w pomieszczeniach o powierzchni 15–40 m², zależnie od mocy i izolacji budynku. Przeznaczone są do chłodzenia pojedynczych pomieszczeń — do większych mieszkań lub domów lepiej nadają się systemy multi-split lub centralne rozwiązania klimatyzacyjne.